Ακραία ζέστη: ποιοι κινδυνεύουν περισσότερο και πώς οι καύσωνες πυροδοτούν αλυσιδωτούς κινδύνους

Σύνταξη άρθρου: Κ. Παπαγιαννάκη, Κ. Λαγουβάρδος

Ε.Α.Α - Πεντέλη, Παρασκευή 18 Σεπτεμβρίου 2026, 18:30

Παρόλο που το καλοκαίρι του 2026 η χώρα μας δεν βίωσε μεγάλους σε διάρκεια καύσωνες, η Δυτική Ευρώπη βίωσε το πιο θερμό καλοκαίρι της ιστορίας της, με διαδοχικά κύματα καύσωνα.  Δυστυχώς, η ακραία ζέστη αποτελεί σοβαρό κίνδυνο για τη δημόσια υγεία. Τα παρατεταμένα επεισόδια καύσωνα αυξάνουν τη νοσηρότητα και τη θνησιμότητα, επιβαρύνουν τα συστήματα υγείας και αναδεικνύουν υπάρχουσες κοινωνικές ανισότητες.

Η πρώτη εικόνα δείχνει ότι η ζέστη δεν πλήττει όλες και όλους το ίδιο. Μεγαλύτερο κίνδυνο αντιμετωπίζουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, μικρά παιδιά, έγκυες γυναίκες, άτομα με προβλήματα υγείας, εργαζόμενοι σε εξωτερικούς χώρους, αθλητές/τριες και νοικοκυριά με χαμηλό εισόδημα. Για πολλούς ανθρώπους, η προστασία στον καύσωνα κρίνεται από πολύ πρακτικά πράγματα: ένα σπίτι που μπορεί να δροσιστεί, δυνατότητα φροντίδας σε περίπτωση ανάγκης, εργασία χωρίς συνεχή έκθεση στη ζέστη και προειδοποιήσεις που φτάνουν έγκαιρα και είναι κατανοητές.

Εικόνα 1. Γραφική απεικόνιση του διαφορετικού κινδύνου που διατρέχουν οι ομάδες του πληθυσμού από την ακραία ζέστη.

Η δεύτερη εικόνα δείχνει ότι οι καύσωνες μπορούν να τροφοδοτήσουν αλυσιδωτούς κινδύνους. Η παρατεταμένη ζέστη συνδέεται με εντονότερη ξηρασία και λειψυδρία, αυξημένη πιθανότητα εκδήλωσης δασικών πυρκαγιών και ευνοϊκότερες συνθήκες εξάπλωσης, υποβάθμιση της ποιότητας του αέρα, πίεση στα δίκτυα ενέργειας και στις υποδομές, αλλά και επιπτώσεις στην υγεία και στα οικοσυστήματα.

Εικόνα 2. Γραφική απεικόνιση των αλυσιδωτών επιπτώσεων που μπορεί να έχουν οι καύσωνες στην υγεία, το περιβάλλον και τις υποδομές.

Η διαχείριση του κινδύνου από τη ζέστη χρειάζεται συνδυασμό μέτρων και εργαλείων: έγκαιρες προειδοποιήσεις με σαφή όρια κινδύνου για τη θερμική καταπόνηση που προκαλεί η ζέστη στον ανθρώπινο οργανισμό, γνώση των σημείων της πόλης που παραμένουν πιο θερμά και τη νύχτα, σαφείς οδηγίες προστασίας για την υγεία, και σχέδια δράσης που να ενεργοποιούν εγκαίρως υπηρεσίες υγείας, πολιτική προστασία, δήμους, φορείς εργασίας και δομές κοινωνικής φροντίδας.

Για να περάσουν όλα αυτά από τον σχεδιασμό στην πράξη, η προστασία από την ακραία ζέστη απαιτεί συντονισμένη και δίκαιη διακυβέρνηση. Οι παρεμβάσεις χρειάζεται να σχεδιάζονται με βάση τους ανθρώπους που εκτίθενται περισσότερο και τις περιοχές όπου η ζέστη επιμένει, ώστε να αυξηθούν οι δυνατότητες κάθε κοινότητας να προετοιμαστεί και να ανταποκριθεί.

Τα γραφικά προέρχονται από το United Nations Office for Disaster Risk Reduction, UNDRR και αποδόθηκαν στα ελληνικά από το meteo.gr / Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών, στο πλαίσιο συνεργασίας για την ενίσχυση της επικοινωνίας των κλιματικών κινδύνων προς το ελληνόφωνο κοινό.

Πηγή γραφικών: United Nations Office for Disaster Risk Reduction, UNDRR
Απόδοση στα ελληνικά: meteo.gr / Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών
Περισσότερα από το UNDRR για την ακραία ζέστη και την ανθεκτικότητα: https://ow.ly/tAQ750Zhxqk